طرز تهیه آبگوشت دیزی
طرز تهیه آبگوشت؛ غذای اصیل ایرانی با گوشت بره و نخود که در دو مرحله سرو میشود
در میان غذاهای سنتی ایران، کمتر غذایی را میتوان پیدا کرد که مانند آبگوشت یا دیزی تجربهای متفاوت از غذا خوردن را ارائه دهد. راز اصلی این غذای محبوب نه در مواد اولیه آن، بلکه در شیوه سرو و خوردن آن است. ابتدا آبِ گوشت غلیظ، خوشعطر و داغ را در کاسه میریزند و تکههای نان را داخل آن خرد میکنند تا کاملاً به آبگوشت آغشته شود. پس از تمام شدن آبگوشت، نوبت بخش دوم غذا میرسد؛ گوشت بره، نخود، لوبیا و سیبزمینی را با گوشتکوب یا هاون میکوبند تا مخلوطی یکدست اما بافتدار به نام گوشت کوبیده به دست آید. این بخش نیز همراه با نان، پیاز خام، سبزی تازه و ترشی سرو میشود. آبگوشت غذایی است که باید آرام، با دست و در کنار خانواده یا دوستان میل شود. شاید نمونهای کاملاً مشابه در آشپزی ایتالیا نداشته باشد، اما اگر به غذاهای آرامپز، نان آغشته به آب گوشت و حبوبات نرم علاقهمند باشید، دیزی یکی از دلچسبترین تجربههای آشپزی ایرانی خواهد بود.
در این راهنما با طرز تهیه اصیل آبگوشت بهصورت مرحلهبهمرحله آشنا میشوید، فوتوفن تهیه یک آبگوشت شفاف و خوشطعم را یاد میگیرید، روش تهیه گوشت کوبیده را میآموزید، با غذاهای مشابه ایتالیایی مقایسه میکنید و همچنین با آداب سنتی سرو دیزی و شیوه صحیح خوردن آن آشنا خواهید شد؛ موضوعی که معمولاً اولین سؤال افرادی است که برای نخستین بار این غذای ایرانی را امتحان میکنند.
آبگوشت چیست؟ آشنایی با این غذای اصیل ایرانی
واژه آبگوشت از دو کلمه «آب» و «گوشت» تشکیل شده و معنای تحتاللفظی آن «آبِ گوشت» است. با وجود این نام ساده، آبگوشت یکی از کهنترین غذاهای ایران به شمار میرود. این غذا در گذشته در کاروانسراهای مسیر جاده ابریشم، چایخانههای سنتی و مهمانخانههای قدیمی پخته میشد و امروزه نیز همچنان یکی از محبوبترین غذاهای ایرانی است که هم در خانهها و هم در رستورانهای سنتی سراسر کشور سرو میشود.
نام دیگر این غذا دیزی است؛ نامی که از ظرفهای سفالی مخصوصی گرفته شده که آبگوشت بهطور سنتی در آنها پخته و سرو میشد. این ظرفهای سفالی کوچک، که معمولاً برای هر نفر یک عدد استفاده میشد، مستقیماً روی آتش قرار میگرفتند. امروزه نیز در بسیاری از رستورانهای سنتی ایران، دیزی را همچنان در همان ظرف سفالی همراه با یک کاسه آبگوشت سرو میکنند. هرچند در خانههای امروزی معمولاً از قابلمه استفاده میشود، اما شیوه سنتی خوردن آن همچنان حفظ شده است.
آبگوشت با گوشت بره و نخود در ابتدا غذایی ساده و مردمی بود. این غذا از ترکیب قسمتهای ارزانتر گوشت بره با حبوبات تهیه میشد و ساعتها روی حرارت ملایم میپخت تا کاملاً جا بیفتد. با گذشت زمان، آبگوشت از یک غذای ساده به یکی از محبوبترین غذاهای ملی ایران تبدیل شد و امروزه در سفره خانوادههای ایرانی، بدون توجه به جایگاه اجتماعی، جایگاه ویژهای دارد؛ درست مانند بسیاری از غذاهای سنتی که از دل سادگی متولد شدهاند اما به دلیل طعم فوقالعادهشان ماندگار شدهاند.
آیین سنتی دیزی؛ آبگوشت را چگونه میخورند؟
اگر میخواهید آبگوشت را به شیوه اصیل ایرانی تهیه کنید، باید قبل از هر چیز بدانید دیزی چگونه خورده میشود. تفاوت اصلی این غذا با سایر سوپها یا خوراکها در همین موضوع است. آبگوشت تنها یک کاسه سوپ نیست، بلکه غذایی است که در دو مرحله سرو و میل میشود و هر مرحله تجربهای کاملاً متفاوت دارد.
مرحله اول؛ خوردن آبگوشت با نان. پس از پایان پخت، مواد جامد شامل گوشت، نخود، لوبیا و سیبزمینی را با کفگیر از آب جدا میکنند. سپس آبگوشت را داخل کاسهای بزرگ میریزند و نان سنگک، لواش یا هر نان سنتی دیگری را به قطعات کوچک تقسیم کرده و داخل آن میاندازند تا کاملاً نرم و آغشته به آب گوشت شود. این بخش از غذا بهآرامی خورده میشود و در هر لقمه، نان بیشتری داخل آبگوشت قرار میگیرد. در این مرحله، طعم عمیق گوشت، حبوبات، لیموعمانی و زردچوبه بهخوبی احساس میشود.
مرحله دوم؛ تهیه و خوردن گوشت کوبیده. پس از تمام شدن آبگوشت، گوشت از استخوان جدا میشود و همراه با نخود، لوبیا و سیبزمینی داخل هاون یا کاسهای بزرگ ریخته میشود. سپس با گوشتکوب، دسته هاون یا حتی چنگال محکم، مواد را میکوبند تا مخلوطی یکدست اما کمی بافتدار به دست آید که به آن گوشت کوبیده گفته میشود. این مخلوط را همراه با نان سنگک یا لواش، پیاز خام، سبزیهای معطر مانند نعناع، ریحان یا گشنیز و انواع ترشی ایرانی، بهویژه ترشی سیر، خیارشور یا ترشی مخلوط، میل میکنند. ترکیب گوشت کوبیده داغ با پیاز تازه و طعم ترش ترشیها، یکی از ماندگارترین تجربههای آشپزی سنتی ایران است.
همین شیوه دو مرحلهای سرو، آبگوشت را به غذایی منحصربهفرد تبدیل کرده است. بسیاری از افرادی که برای نخستین بار دیزی را امتحان میکنند، از اینکه یک غذا در دو مرحله و با دو تجربه کاملاً متفاوت سرو میشود شگفتزده میشوند. اما تقریباً همه پس از پایان وعده، به یک نتیجه مشترک میرسند؛ ترکیب این مواد ساده، طعمی خلق میکند که فراتر از انتظار است.
مواد لازم برای 4 نفر
- 700 گرم گوشت سردست یا ماهیچه گوسفندی با استخوان (یا ترکیبی از تکههای گوشت استخواندار)
- 150 گرم نخود خشک (از شب قبل خیس شده) یا 300 گرم نخود پخته کنسروی
- 100 گرم لوبیا سفید خشک (از شب قبل خیس شده) یا 200 گرم لوبیا سفید کنسروی
- 2 عدد سیبزمینی متوسط
- 2 عدد پیاز
- 2 عدد گوجهفرنگی رسیده، پوستگرفته و خرد شده یا 150 میلیلیتر رب یا پوره گوجهفرنگی
- 3 عدد لیمو عمانی یا آب و پوست رندهشده یک عدد لیموی تازه
- 1 قاشق غذاخوری سرپر زردچوبه
- 1 قاشق چایخوری پودر دارچین
- نمک و فلفل سیاه به مقدار لازم
- 1٫5 لیتر آب سرد
برای سرو: نان سنتی (سنگک، لواش یا پیتا)، پیاز خام حلقهشده، سبزی تازه (نعناع، ریحان یا گشنیز) و ترشی ایرانی. در صورت در دسترس نبودن ترشی ایرانی، میتوانید از خیارشور یا ترشی مخلوط استفاده کنید.
طرز تهیه آبگوشت (دیزی) مرحله به مرحله
روز قبل؛ حبوبات را خیس کنید
نخود و لوبیا سفید را در دو ظرف جداگانه با مقدار زیادی آب سرد، حداقل 12 ساعت (ترجیحاً از شب قبل) خیس کنید. در این مدت، آب آنها را حداقل یک بار عوض کنید. این کار باعث میشود حبوبات سریعتر بپزند و هضم آنها نیز راحتتر شود. روز بعد، حبوبات را آبکش کرده و خوب بشویید. اگر از حبوبات کنسروی استفاده میکنید، این مرحله لازم نیست؛ هرچند آبگوشت تهیهشده با حبوبات خشک، طعم و عطر غنیتری خواهد داشت.
مرحله اول؛ جوشاندن اولیه گوشت، راز یک آبگوشت زلال
گوشتهای گوسفندی را داخل قابلمهای بزرگ قرار دهید و روی آنها آب سرد بریزید تا کاملاً پوشانده شوند. قابلمه را بدون در روی حرارت نسبتاً زیاد قرار دهید تا به جوش برسد. پس از 5 تا 6 دقیقه، کف و ناخالصیهای خاکستریرنگ روی سطح آب ظاهر میشوند. گوشتها را خارج کرده، زیر آب سرد بهخوبی بشویید و قابلمه را نیز تمیز کنید. این مرحله که در آشپزی سنتی به آن سفید کردن گوشت گفته میشود، مهمترین راز داشتن آبگوشتی شفاف، خوشرنگ و خوشطعم است. بسیاری از دستورها این مرحله را حذف میکنند، اما نتیجه نهایی هرگز به کیفیت آبگوشت اصیل نخواهد رسید.
مرحله دوم؛ پخت آرام و طولانی
گوشت را دوباره داخل قابلمه تمیز قرار دهید. نخود و لوبیای آبکششده، پیازهای چهار قاچشده و زردچوبه را اضافه کنید. سپس 1٫5 لیتر آب سرد روی مواد بریزید. استفاده از آب سرد باعث میشود طعم گوشت، استخوان و کلاژن بهتر وارد آبگوشت شود. قابلمه را روی حرارت متوسط قرار دهید تا بهآرامی به جوش برسد، سپس شعله را کم کنید. درِ قابلمه را نیمهباز بگذارید و حدود یک ساعت و نیم بپزید. در 30 دقیقه اول، هر از گاهی کف روی آب را با قاشق جمع کنید. آبگوشت باید فقط بهآرامی ریزجوش بزند؛ جوشیدن شدید باعث کدر شدن آب و خشک شدن گوشت خواهد شد.
مرحله سوم؛ اضافه کردن گوجه، لیمو عمانی و دارچین
پس از حدود یک ساعت و نیم، زمانی که گوشت نرم شده و نخود تقریباً پخته است، گوجهفرنگی خردشده یا پوره گوجه، دارچین و لیمو عمانیهایی را که با خلال دندان دو سوراخ روی هرکدام ایجاد کردهاید، اضافه کنید. نمک و فلفل را نیز به مقدار کافی بیفزایید. توجه داشته باشید که آبگوشت باید کمی پرنمکتر از حالت معمول باشد، زیرا نان هنگام سرو بخشی از نمک را جذب میکند. سپس درِ قابلمه را گذاشته و 30 دقیقه دیگر با حرارت ملایم بپزید. استفاده از دارچین در آبگوشت سلیقهای است؛ برخی مناطق ایران آن را حذف میکنند، اما مقدار کمی دارچین عطر دلپذیری ایجاد کرده و ترشی لیمو عمانی را متعادل میکند.
مرحله چهارم؛ اضافه کردن سیبزمینی
سیبزمینیها را پوست گرفته، هر کدام را به چهار قسمت تقسیم کنید و به قابلمه اضافه نمایید. اجازه دهید حدود 30 دقیقه دیگر با حرارت ملایم بپزند. سیبزمینیها باید کاملاً نرم شوند اما شکل خود را حفظ کنند، زیرا در مرحله تهیه گوشت کوبیده همراه با گوشت و حبوبات له خواهند شد. اگر زودتر اضافه شوند، داخل آبگوشت از هم میپاشند و اگر دیرتر اضافه شوند، سفت باقی میمانند.
مرحله پنجم؛ چشیدن و تنظیم طعم
در پایان پخت، آبگوشت را بچشید. طعم آن باید غنی، کمی ترش از لیمو عمانی، معطر به زردچوبه و دارچین و بهاندازه کافی شور باشد. اگر آبگوشت رقیق بود، درِ قابلمه را بردارید و 10 تا 15 دقیقه دیگر با حرارت کمی بیشتر بجوشانید تا غلیظتر شود. اگر بیش از حد غلیظ شد، مقدار کمی آب داغ اضافه کنید. غلظت ایدهآل آبگوشت باید به اندازهای باشد که نان را کاملاً آغشته کند، اما آن را بلافاصله خمیر نکند.
مرحله ششم؛ سرو آبگوشت به روش سنتی در دو مرحله
با استفاده از کفگیر یا ملاقه سوراخدار، تمام گوشت، حبوبات و سیبزمینی را داخل یک کاسه بزرگ منتقل کنید. آب آبگوشت را در ظرفی جداگانه یا در کاسههای سرو بریزید. آبگوشت، مواد جامد و نان را بهصورت جداگانه روی سفره قرار دهید.
مرحله اول سرو: نان سنگک یا لواش را به تکههای کوچک تقسیم کرده و داخل آب آبگوشت بریزید. چند لحظه صبر کنید تا نان آب را جذب کند، سپس میل کنید. تا زمانی که آبگوشت تمام شود، میتوانید دوباره نان اضافه کنید.

ناردون 250 گرم
پر لیمو خشک خانم خانومها
فلفل سیاه ساییده گلها نمکدانی
عصاره گوشت گوساله هاتیکارا 40 گرممرحله دوم سرو: استخوانهای گوشت را جدا کرده و گوشت، نخود، لوبیا، سیبزمینی و سایر مواد را داخل یک کاسه بریزید. سپس با گوشتکوب دستی، هاون یا حتی یک چنگال بزرگ، مواد را کاملاً بکوبید تا مخلوطی یکدست اما با بافتی نسبتاً درشت به دست آید. این بخش همان گوشت کوبیده آبگوشت است. آن را همراه با نان سنگک، پیاز خام، سبزی تازه و ترشی سرو کنید.

رازهای تهیه یک آبگوشت بینقص
- جوشاندن اولیه گوشت ضروری است: قبل از شروع پخت اصلی، گوشت را یک بار در آب بجوشانید و کف و ناخالصیهای آن را بگیرید. همین کار ساده بیشترین تأثیر را در شفافیت و کیفیت نهایی آبگوشت دارد. اولین چیزی که هنگام چشیدن آبگوشت به چشم میآید، آبگوشتی زلال و خوشرنگ است.
- همیشه از آب سرد شروع کنید: گوشت را از همان ابتدا داخل آب سرد قرار دهید، نه آب داغ. گرم شدن تدریجی باعث میشود کلاژن بیشتری از گوشت و استخوان خارج شده و آبگوشت غلیظتر، ژلاتینیتر و خوشطعمتر شود.
- در تمام مدت با حرارت ملایم بپزید: آبگوشت نباید با شدت بجوشد. در ایران میگویند: «آبگوشت باید نفس بکشد، نه اینکه قل بزند.» حرارت ملایم باعث نرم شدن گوشت و شفاف ماندن آبگوشت میشود، در حالی که جوش شدید گوشت را خشک و آبگوشت را کدر میکند.
- گوشت استخواندار را حذف نکنید: کلاژن و مغز استخوان همان چیزی است که یک آبگوشت معمولی را به غذایی غنی، لطیف و خوشطعم تبدیل میکند. آبگوشتی که فقط با گوشت بدون استخوان تهیه شود، هرچند خوشمزه است، اما دیگر آبگوشت اصیل نخواهد بود.
- لیموعمانی تفاوت را رقم میزند: طعم ترش و عطر پیچیده لیموعمانی را نمیتوان با لیموترش تازه جایگزین کرد. اگر به لیموعمانی دسترسی دارید، حتماً از آن استفاده کنید. در غیر این صورت، علاوه بر آب لیمو، کمی پوست رندهشده لیموترش نیز اضافه کنید تا عطر آن به طعم اصلی نزدیکتر شود.
- کف آبگوشت را با حوصله بگیرید: در 30 تا 40 دقیقه نخست پخت، کف خاکستریرنگی روی سطح آب تشکیل میشود. هر 10 دقیقه آن را با قاشق بردارید. شاید این کار زمانبر باشد، اما نقش مهمی در شفاف شدن آبگوشت دارد.
- نمک را به اندازه کافی اضافه کنید: آبگوشت باید کمی پرنمکتر از حالت معمول باشد، زیرا در مرحله اول با نان مخلوط میشود و طعم آن ملایمتر خواهد شد. اگر آبگوشت کمنمک باشد، بخش اول سرو کیفیت مطلوبی نخواهد داشت.
- گوشت کوبیده به قدرت نیاز دارد: گوشت، نخود و سیبزمینی را با قدرت بکوبید. هدف تهیه یک پوره کاملاً نرم نیست؛ بلکه باید بافتی یکدست اما همراه با تکههای کوچک گوشت باقی بماند. اگر بیش از حد بکوبید، حالت کرمی پیدا میکند و اگر کم بکوبید، مواد به خوبی با هم ترکیب نمیشوند.
- پیاز خام جزئی از غذاست، نه یک تزئین: طراوت و تندی پیاز خام در کنار گوشت کوبیده داغ، یکی از لذتبخشترین ترکیبهای این غذاست. آن را فقط یک دورچین ساده تصور نکنید و حتماً همراه غذا سرو کنید.
آبگوشت و غذاهای ایتالیایی؛ شباهتها و تفاوتها
در آشپزی ایتالیا غذاهای متعددی وجود دارند که از نظر فلسفه پخت به دیزی یا آبگوشت شباهت دارند؛ یعنی پخت طولانی، مواد اولیه ساده و نقش اصلی آبگوشت. اما هرکدام مسیر متفاوتی را دنبال میکنند. آشنایی با این شباهتها کمک میکند اگر تاکنون غذای ایرانی نخوردهاید، بهتر بتوانید آبگوشت را تصور کنید.
آبگوشت و بولیتو میستو (Bollito Misto)
نزدیکترین غذای ایتالیایی به آبگوشت، بولیتو میستو است؛ غذای سنتی مناطق پیمونت و لومباردی که از انواع گوشت آبپز تهیه میشود. هر دو غذا بر پایه گوشت باکیفیت و پخت طولانی در آب هستند و آبگوشت بخش مهمی از وعده غذایی را تشکیل میدهد. هر دو نیز شیوه سرو مشخص و سنتی دارند.

اما تفاوتها از همینجا آغاز میشود. بولیتو میستو از انواع گوشت مانند گوشت گاو، مرغ، زبان، سوسیس و قسمتهای مختلف گوشت استفاده میکند تا طعمی پیچیده ایجاد شود؛ در حالی که آبگوشت ایرانی تنها با گوشت گوسفند تهیه میشود و نخود، سیبزمینی و ادویههایی مانند زردچوبه و لیموعمانی به آن افزوده میشود. همچنین سسهای بولیتو مانند سس سبز، خردل و ترب کوهی بهصورت جداگانه سرو میشوند، اما در آبگوشت، پیاز خام، سبزی تازه و ترشی مستقیماً همراه گوشت کوبیده خورده میشوند.
مهمترین تفاوت این است که در بولیتو، گوشت و آبگوشت همزمان خورده میشوند؛ اما در آبگوشت، ابتدا آب و نان مصرف میشود و سپس گوشت کوبیده. این شیوه سرو دو مرحلهای، ویژگی منحصربهفرد آبگوشت ایرانی است.
آبگوشت و ریبولیتای توسکانی (Tuscan Ribollita)
ریبولیتا از نظر ریشه مردمی، استفاده از حبوبات، نقش اصلی نان و حتی خوشمزهتر شدن پس از گذشت زمان، شباهت زیادی به آبگوشت دارد. هر دو از غذاهای ساده و اقتصادی هستند که با مواد اولیه در دسترس تهیه میشوند و در هر دو، نان بخشی از ساختار غذاست، نه یک همراه اختیاری.

تفاوت اصلی در طعم و عطر است. ریبولیتا با کلم سیاه، رزماری و لوبیای سفید در آب سبزیجات تهیه میشود؛ اما آبگوشت با زردچوبه، دارچین، لیموعمانی و آب گوشت پخته میشود. اگر ریبولیتا را دوست داشته باشید، احتمالاً از بخش اول آبگوشت نیز لذت خواهید برد؛ تجربهای آشنا اما در عین حال متفاوت.
آبگوشت و سوپ نخود و سیبزمینی
سوپ نخود و سیبزمینی یکی از محبوبترین غذاهای زمستانی در ایتالیاست. این سوپ از نظر مواد اولیه شباهت زیادی به آبگوشت دارد؛ نخود، سیبزمینی و گوجهفرنگی پایه اصلی هر دو هستند. اگر این سوپ را تهیه کرده باشید، بیشتر مواد لازم برای آبگوشت را نیز در اختیار دارید. تنها کافی است گوشت گوسفند، زردچوبه، دارچین و لیموعمانی را اضافه کنید تا تفاوت طعم را احساس کنید.
در واقع آبگوشت ایرانی را میتوان نسخهای قدیمیتر، معطرتر و سنتیتر از همین ایده دانست که با آیین خاصی سرو میشود.
آبگوشت و پاستا با نخود
پاستا و نخود، بهویژه در نسخه سنتی که با نخود خشک، سیر و رزماری تهیه میشود، از نظر غلظت آب غذا بیشترین شباهت را به آبگوشت دارد. در هر دو، بخشی از نخود هنگام پخت له شده و باعث غلیظ شدن آب غذا میشود. همچنین نان یا پاستا این مایع غلیظ را به خود جذب میکنند.
تفاوت اصلی این است که در پاستا و نخود همه مواد با هم خورده میشوند، اما در آبگوشت ابتدا آب و سپس گوشت سرو میشود. علاوه بر این، ادویههایی مانند زردچوبه، دارچین و لیموعمانی طعمی کاملاً متفاوت به آبگوشت میدهند.
انواع محلی آبگوشت در ایران
مانند بسیاری از غذاهای سنتی که قدمتی چندصدساله دارند، آبگوشت نیز در مناطق مختلف ایران با دستورهای متفاوتی تهیه میشود. مهمترین تفاوتها مربوط به نوع حبوبات، ادویهها و نوع گوشت مصرفی است.
در آذربایجان ایران، بهویژه تبریز، علاوه بر نخود از لوبیا قرمز و عدس نیز استفاده میشود و آلو بخارا طعمی ملس و دلپذیر به غذا میدهد. در اصفهان معمولاً به جای گوشت بره از گوشت گوسفند بالغ استفاده میشود تا طعم قویتری ایجاد شود و گاهی لوبیا سیاه نیز به غذا افزوده میشود.
در برخی مناطق شمال ایران مانند گیلان و مازندران، سبزیهای معطر تازه نیز در آبگوشت استفاده میشود که عطر آن را تا حدودی به خورش قورمهسبزی نزدیک میکند. اما رایجترین نسخه امروزی که در بیشتر رستورانهای تهران سرو میشود، همان ترکیب گوشت گوسفند، نخود، لوبیا سفید، گوجهفرنگی و لیموعمانی است که در این دستور نیز معرفی شده است.
آبگوشت را با چه چیزهایی سرو کنیم؟
آبگوشت یک غذای کامل است و تمام نیازهای غذایی شامل پروتئین، کربوهیدرات و چربی را در خود دارد. نان نیز مکمل اصلی آن است. بنابراین نیازی به سرو پیشغذا یا غذای دوم نیست. تنها برای کامل شدن یک سفره ایرانی میتوانید این موارد را کنار آن قرار دهید:
- ترشی: انواع ترشی ایرانی مانند سیر ترشی، خیارشور یا ترشی مخلوط بهترین همراه گوشت کوبیده هستند. اگر به ترشی ایرانی دسترسی ندارید، ترشی سبزیجات یا خیارشور نیز انتخاب مناسبی خواهد بود.
- سبزی خوردن: ترکیبی از نعناع، ریحان، ترخون، شاهی و در صورت امکان گشنیز تازه. در ایران سبزی خوردن به صورت دستههای تازه کنار غذا قرار میگیرد.
- پیاز خام: پیاز حلقهشده یا خلالی که همراه گوشت کوبیده سرو میشود و بخش جدانشدنی آبگوشت اصیل است.
- دوغ: نوشیدنی سنتی ایرانی تهیهشده از ماست، آب و نعناع که بهترین همراه آبگوشت محسوب میشود. اگر دوغ در دسترس نبود، میتوانید ماست ساده را با آب گازدار و کمی نعناع خشک مخلوط کنید تا نوشیدنیای نزدیک به طعم دوغ تهیه شود.
سوالات متداول
آبگوشت چیست؟
آبگوشت (که در زبان فارسی به معنای «آبِ گوشت» است) یکی از غذاهای ملی ایران است که با نام دیزی نیز شناخته میشود. این غذا با گوشت گوسفندی با استخوان، نخود، لوبیا، سیبزمینی، گوجهفرنگی، زردچوبه و لیمو عمانی تهیه میشود و بهآرامی بیش از دو ساعت پخته میشود. ویژگی منحصربهفرد آن، روش سرو و خوردن آن است: ابتدا آبِ داغ غذا با تکههای نان تریدشده خورده میشود و سپس بخش جامد مواد که با گوشت کوبیده شده است — یعنی گوشت کوبیده — همراه با نان، پیاز خام و ترشی سرو میشود.
تفاوت بین آبگوشت و دیزی چیست؟
این دو در واقع یک غذا هستند. آبگوشت نام خود غذاست؛ اما دیزی نام ظرفهای سنتی سفالی کوچکی است که آبگوشت در آن پخته و سرو میشود. در زبان روزمره، ایرانیها اغلب از واژه «دیزی» برای اشاره به کل این غذا استفاده میکنند.
دیزی ایرانی چگونه خورده میشود؟
آبگوشت در دو مرحله خورده میشود. ابتدا آب غذا از بخش جامد جدا میشود و آبِ داغ آن با تکههای نان تخت مانند نان سنگک یا لواش ترید شده و خورده میشود. سپس استخوانهای گوشت جدا شده و تمام مواد شامل گوشت، حبوبات و سیبزمینی با گوشتکوب له میشوند — که به آن گوشت کوبیده میگویند — و همراه با نان، پیاز خام، سبزیهای تازه و ترشی سرو میشود.
گوشت کوبیده چیست؟
گوشت کوبیده که معنای تحتاللفظی آن «گوشت کوبیدهشده» است، بخش جامد آبگوشت پس از جدا کردن آب آن است. در این مرحله گوشت گوسفندی بدون استخوان، نخود، لوبیا و سیبزمینی با گوشتکوب له میشوند تا مخلوطی یکدست اما کمی زبر و سنتی به دست آید. این بخش، مرحله دوم خوردن آبگوشت است که همراه با نان و چاشنیهای تازه مصرف میشود.
آیا آبگوشت شبیه بولیتو میستو ایتالیایی است؟
هر دو غذا بر پایه فلسفه پخت طولانی گوشت در آب هستند. اما آبگوشت با اضافه کردن حبوبات، سیبزمینی و ادویههای ایرانی مانند زردچوبه، دارچین و لیمو عمانی تفاوت زیادی پیدا میکند. مهمتر از همه، آبگوشت در دو مرحله جداگانه خورده میشود؛ ابتدا آب غذا همراه با نان و سپس گوشت و مواد کوبیدهشده. در حالی که بولیتو میستو معمولاً همه مواد را در یک بشقاب و همراه با سسهای سرد سرو میکند. طعم و عطر این دو غذا کاملاً متفاوت است.
برای آبگوشت از چه گوشتی استفاده میشود؟
بهطور سنتی از گوشت گوسفندی یا بره با استخوان استفاده میشود؛ معمولاً قسمتهایی مانند سردست، ماهیچه یا ترکیبی از چند بخش گوشت. وجود استخوان برای ایجاد طعم غنی و لعابدار شدن آب غذا بسیار مهم است. میتوان آبگوشت را با گوشت گاو نیز تهیه کرد، اما طعم آن با نسخه اصیل تفاوت زیادی خواهد داشت.
آیا میتوان آبگوشت را در زودپز تهیه کرد؟
بله، با استفاده از زودپز زمان پخت به حدود 45 تا 50 دقیقه پس از رسیدن به فشار کاهش پیدا میکند. حبوبات بهتر است جداگانه پخته شوند یا از کنسرو استفاده شود. سیبزمینیها نیز باید در 15 دقیقه پایانی پخت اضافه شوند. نتیجه همچنان بسیار خوب خواهد بود، اما عمق طعم آبگوشت نسبت به روش سنتی و پخت آهسته کمتر خواهد بود.
لیمو عمانی را در ایتالیا از کجا میتوان تهیه کرد؟
لیمو عمانی را میتوان در فروشگاههای مواد غذایی خاورمیانهای، ایرانی یا عربی در شهرهای بزرگ ایتالیا و همچنین فروشگاههای آنلاین معتبری مانند اونباما (unbama.it) پیدا کرد. در صورت نبود آن، میتوان از پوست و آب یک لیموی تازه استفاده کرد؛ طعم نهایی کمی متفاوت خواهد بود، اما غذا همچنان بسیار خوشمزه باقی میماند.

